در سمها و علاج انها نموده و از علامات آن حكم بمزاج كرده و بعلاج كه بضد است اشتغال ورزد مخفى نماند سمها دو صنف‌اند يا عمل آنها در مزاج انسان و فعل آنها در بدن بكيفية است يعنى بحرارت و برودة و رطوبت و يبوست است كه مقصود كيفيات اربعة باشد و يا به صورت يعنى به همان مادّة اما بكيفيّة يا اكّال و معفّن است مثل گوشت خرگوش دريائى و يا لهيب‌آورنده و گرم‌كننده است مثل فرفيّون كه خورنده اين سم بحرارة مزاج باعث التهاب قلب و خفقان خواهد شد و يا بتحذير است مثل افيون ( ترياك ) و يا بانسداد مسالك است مثل مردارسنگ و يا سم بجملة جوهر و به صورت فعل مىكند در بدن مثل بيش و زهره پلنگ و بعضى از سمها بيك عضو بدن عمل مىكنند مثل زراريح در مثانة و مثل ارنب مذكور فوق در رية و بعضى از سمها در تمام بدن مؤثره است مثل ترياك پس بر طبيب لازم است كه در مورد معالجه نگاه كند بعلامات ظاهره و حادثه در بدن مسموم پس اگر در بدن مسموم ظاهر شود ؟ ؟ ؟ گيرندن و تقطيع يعنى تراشيدن شكم و مغص ( درد شكم و پيچ خوردن رودها ) و اكّال حكم كرده مىشود كه اين سم از سموم گرم مزاج است مثل زرنيخ و زنيق مقبول و سوبلمه ( دار الشكنه ) و اگر التهاب شديد احداث كند با ريختن عرق و سرخى هر دو چشم و عطش و كرب و جمود و حذر و خواب و سنگينى دست و پا و زبان اين سم